Ανάμεσα σε Κρότους και Σιωπές (συνεργασία μας με το Νόστιμον Ήμαρ) – «Μονογονεϊκότητα και συνέπειες στην ανάπτυξη των παιδιών»

Ν-Η

Μονογονεϊκότητα και συνέπειες στην ανάπτυξη των παιδιών

single-parent

Του Αντώνη Ανδρουλιδάκη*

 

Μεταξύ των κρίσιμων κοινωνικών αλλαγών του τελευταίου μέρους του 20ου αιώνα, συγκαταλέγεται, τουλάχιστον στις δυτικές κοινωνίες, και η μείωση της κοινωνικής κριτικής στις ατομικές επιλογές των ανθρώπων. Αυτή ακριβώς η νέα κοινωνική δυναμική, που αναγνωρίζει και επιδιώκει τη μετατροπή των παλαιών εξουσιαστικών-εξαρτητικών σχέσεων εντός της οικογένειας, σε περισσότερο υγιείς και συναισθηματικές, «οδήγησε σε σημαντικό βαθμό στην αποδυνάμωση των σχέσεων μεταξύ των μελών της σύγχρονης οικογένειας» (Singly, 1996). Άλλο τόσο, προφανώς, οι κρίσιμες μεταβολές στις παραγωγικές κοινωνικές σχέσεις (νέες τεχνολογίες, είσοδος της γυναίκας στην αγορά εργασίας και αντικατάσταση του παλαιού οικογενειακού προτύπου που ήθελε τον άνδρα-κουβαλητή-τροφοδότη και τη γυναίκα-νοικοκυρά-μητέρα), οδήγησαν στην αντικατάσταση και των «παραδοσιακών» οικογενειακών μορφών.

Η μονογονεϊκή οικογένεια συστήνεται έτσι μέσα στο πλαίσιο αυτό.

Το εύρος μάλιστα της μονογονεϊκότητας είναι πλέον τέτοιο που δεν αφορά μια περιορισμένη πληθυσμιακή ομάδα καθώς, όπως υποστηρίζουν οι  Moynihan, et al. (2004), «μεταξύ του 50% και του 54% όλων των παιδιών στις ΗΠΑ, θα περάσουν μέρος της παιδικής τους ηλικίας σε μονογονεϊκή οικογένεια» Και βέβαια και οι άλλες χώρες του δυτικού κόσμου δεν απέχουν πολύ από αυτόν τον δείκτη, εκτός ίσως την Ελλάδα, την Ιταλία  και την Ισπανία όπου η μονογονεϊκότητα παραμένει ακόμη μικρότερη του 10% του συνόλου των οικογενειών, αν και φαίνεται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του φαινομένου σύντομα θα ακολουθήσει την κυρίαρχη τάση.

Εξ αιτίας και των κυρίαρχων στερεοτύπων «αγιοποίησης» των «κανονικών» οικογενειακών δομών, παλαιότερα περισσότερο, αρκετοί ερευνητές απέδιδαν στην μονογονεϊκότητα -ως αφ’ εαυτής- αιτιώδεις σχέσεις συνάφειας με τις μη τυπικές αναπτυξιακές πορείες των παιδιών, αφ-ορίζοντας την μονογονεϊκότητα ως αποκλειστικά υπεύθυνη για οτιδήποτε αποκλίνον, καθώς και ως κρίσιμο συντελεστή της κοινωνικής δυσλειτουργίας και της αύξησης της εγκληματικότητας. Αρκετοί ερμήνευαν, μάλιστα, τις συνέπειες αυτές της μονογονεϊκότητας στα παιδιά, ως συνέπειες εξ’ αιτίας της πατρικής απουσίας, δηλαδή της απουσίας του έμφυλου ρόλου του αρσενικού, υποθέτοντας ότι τα αγόρια των μονογονεϊκών οικογενειών «δεν θα αποκτούσαν ισχυρή αρρενωπή ταυτότητα ή σεξουαλικό ρόλο και δεν θα είχαν μοντέλα επιτυχίας με τα οποία να ταυτιστούν» Lamb, (2004).

Εντούτοις, από το τέλος της δεκαετίας του 1990, η πλειοψηφία των ερευνητών αντιλαμβάνεται πλέον τις μονογονεϊκές οικογένειες ως μια «ομάδα υψηλού κινδύνου», η οποία απειλείται από κοινωνική ευαλωτότητα, απομόνωση, κοινωνική αποκλεισμό και στιγματισμό, διάφορα προβλήματα ψυχικής και σωματικής υγείας και βέβαια φτώχεια. (Wuest et al., 2003).

Ως εκ τούτου, τα παιδιά των μονογονεϊκών οικογενειών συγκρινόμενα με τα παιδιά των «άθικτων», διγονεϊκών, οικογενειών, θεωρείται ότι είναι πιο πιθανόν να αντιμετωπίσουν διάφορα αναπτυξιακά προβλήματα.  Όμως, πιθανόν αυτές οι αντιλήψεις να παραγνωρίζουν την σημαντικότητα του παράγοντα της φτώχειας ή της μη συνεπούς γονεϊκότητας, οι οποίοι αναμφίβολα επηρεάζουν την εξέλιξη της αναπτυξιακής πορείας του παιδιού, ως αφ’ εαυτών πραγματικά επιβαρυντικοί παράγοντες, ανεξάρτητα από την οικογενειακή δομή. Και η αλήθεια είναι ότι η μονογονεϊκότητα είναι έντονα φορτισμένη και από φτώχεια και από κοινωνικό στιγματισμό και από, σχεδόν αναγκαστική, γονεϊκή ασυνέπεια, καθώς ο ένας από τους δύο γονείς απουσιάζει. Η αναγνώριση της σημαντικότητας (salient) των παραγόντων αυτών –και των εν γένει συνθηκών διαβίωσης- διευκολύνει στον αποστιγματισμό και στην απενοχοποίηση της μονογονεϊκότητας και επιτρέπει μια αντικειμενικότερη ανάλυση του φαινομένου και των συνεπειών του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου στο Νόστιμον Ήμαρ

*

Όλα τα άρθρα του αφιερώματος ΕΔΩ

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s